Afbeelding

Workshop 'Documentaire'

GenerationWhy nieuws

In hoeverre is wat jij op internet en tv ziet 'echt'?

In een documentaire laat je als filmmaker jouw visie op de realiteit zien. Je stelt vragen, observeert, onderzoekt en neemt de kijker mee in je belevingswereld.

Tijdens de workshop Documentaire, die peer-mediator Emma gaf in het kader van de Culturele Middag van het Stedelijk Gymnasium, leerde een groep 4e en 5e klassers op welke manier je jouw fascinatie kan omzetten in een beeldend verhaal.

Na een inleiding over de verschillende typen documentaire en de manieren waarop je als maker je onderwerp kan benaderen, kregen de jongeren de vraag voorgelegd over welk Haarlems onderwerp ze tijdens de workshop opnames wilden maken. Wat houdt hen bezig? Er werd vervolgens samen nagedacht hoe deze onderwerpen zouden kunnen worden gefilmd. Kom je bijvoorbeeld zelf in beeld? Of blijf je op een afstand van je onderwerp? Maak je een sfeerschets of  ga je aan de hand van een gerichte vraag op onderzoek? In drie “filmcrews” verdeeld gingen de jongeren vervolgens de straat op, om met hun mobiele telefoons opnames te maken.

De onderwerpen waar de leerlingen mee kwamen waren zeer divers. Zo besloot een groepje om onderzoek te doen naar straatmuzikanten. De jongens stuitten echter op een bekend verschijnsel bij het filmen van de werkelijkheid: deze is lastig te sturen. Er was die middag geen enkele straatmuzikant te bekennen.

Ook de tweede groep kreeg te maken met onverwachte omstandigheden. Zij waren nieuwsgierig naar de manier waarop supermarkten de dagelijkse invasie van scholieren proberen in banen te leiden, en naar het gedrag van zo’n “kudde”. Helaas lukte het hen niet om een geschikte persoon te vinden om te interviewen, waarna zij een aanzet maakten voor een soort “wildlife” reportage. Welke producten pakt een scholier? Welke route loopt hij? Wat zijn de vaste gewoontes? Wat deze crew vooral merkte is hoe mensen reageren op een camera en hoe spannend het is om op het moment dat iets tegenzit een ander plan te maken om toch je verhaal te kunnen vertellen. 

De laatste groep boog zich over de verkoop van sigaretten. Deze jongens wilden onderzoeken of je als 15-jarige aan sigaretten kan komen. Bij de plaatselijke sigarettenboer werd hen niet naar legitimatie gevraagd. De manier van filmen was bij deze groep vooral het onderwerp van gesprek: je mag namelijk niet zomaar een “verborgen camera” gebruiken. Dus filmden zij de situatie voor en na het kopen van het pakje, waarbij ze onder andere met elkaar in gesprek gingen over de reden om te roken. Wat opviel is dat de cameraman van dienst hele mooie beelden wist te maken. Waar zij nog over zouden willen nadenken is een manier waarop zij de verkoop zelf zouden kunnen filmen.

Na hun opdracht hadden de jongeren een aantal vragen: hoe ga je als filmmaker bijvoorbeeld om met het manipuleren van de werkelijkheid? Hun eigen ervaring leerde dat je met je camera al snel een vertekend beeld kan geven en met montage zou dit effect nog kunnen worden vergroot. Emma legde uit dat je als documentairemaker een verantwoordelijkheid hebt naar zowel de geportretteerde als naar je publiek. Je kan heel ver gaan in het manipuleren, zolang je maar genoeg hints of duidelijkheid geeft waardoor de kijker zich hiervan bewust is. Ze illustreerde het gemak waarmee je als maker je eigen verhaal kan maken van filmbeelden door een item te laten zien over montagetechnieken in reality shows, die juist zonder scrupules uitspraken en beelden naar de hand zetten. Dit zette de groep aan het denken over de manier waarop zij zelf naar dit soort programma’s, maar ook naar documentaires kunnen kijken. Zolang je je er als kijker van bewust bent dat je naar andermans versie van de werkelijkheid kijkt, kan je immers beter een eigen mening vormen over hetgeen dat wordt verteld. 

Meer over onze workshops?

Bekijk hier op welke thema's wij ervaring hebben en hoe jongeren en jongvolwassenen kunnen helpen met onze workshops.

 

Om te kunnen reageren moet je inloggen met Facebook